Mở nhà thuốc có thể mang lại lợi nhuận, nhưng lãi bao nhiêu còn tùy vào doanh thu, biên lợi nhuận gộp, chi phí cố định và vốn nằm trong hàng tồn kho. Để biết phương án của mình có phù hợp không, bạn có thể bắt đầu bằng vài phép tính cơ bản từ những khoản thu, chi dự kiến tại địa điểm định mở.
Bài viết của Nghề Dược sẽ cùng bạn đánh giá xem lợi nhuận đến từ đâu, 5 yếu tố ảnh hưởng đến lãi lỗ, cách tính điểm hòa vốn và thời gian hoàn vốn. Bảng tính Google Sheet đi kèm giúp bạn thay các giả định bằng số liệu của mình.
Nếu còn ở bước chuẩn bị mở nhà thuốc, bạn có thể xem lộ trình từ lập kế hoạch đến khai trương, rồi dùng bài viết này để tính kỹ hơn phần tài chính.
Mở nhà thuốc có lời không? Lợi nhuận đến từ đâu
Để có lời, phần lợi nhuận gộp của nhà thuốc cần đủ bù các khoản chi phí vận hành và thuế. Vì vậy, khi nhìn vào doanh thu, bạn nên tính tiếp xem sau tiền hàng và các khoản phải trả, nhà thuốc còn lại bao nhiêu.
| Tầng | Cách tính | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Doanh thu | Tổng tiền bán hàng | Chưa phải tiền lời |
| Lợi nhuận gộp | Doanh thu − giá vốn hàng bán | Phần còn lại để trả mọi chi phí |
| Lợi nhuận ròng | Lợi nhuận gộp − chi phí cố định − chi phí biến đổi − thuế | Phần thực sự thuộc về chủ nhà thuốc |
Biên lợi nhuận gộp (lợi nhuận gộp chia cho doanh thu) khác nhau giữa các nhóm hàng như thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thực phẩm bảo vệ sức khỏe, dược mỹ phẩm và vật tư y tế. Cơ cấu hàng bán ra vì vậy quyết định biên lợi nhuận gộp chung của cả nhà thuốc. Bạn nên tính biên lợi nhuận từ giá nhập và giá bán thực tế của từng nhóm hàng. Cách này giúp kết quả sát với phương án của bạn hơn.
5 biến số quyết định nhà thuốc lãi hay lỗ
Trước khi quyết định đầu tư, bạn hãy dành thời gian rà lại năm yếu tố dưới đây. Đây cũng là những thông tin giúp bạn chuẩn bị số liệu cho bảng tính.
| # | Biến số | Tác động đến lãi lỗ | Câu hỏi cần trả lời bằng số |
|---|---|---|---|
| 1 | Vị trí và lưu lượng khách | Quyết định doanh thu tiềm năng và giá thuê mặt bằng; khó thay đổi sau khi ký hợp đồng thuê | Mỗi ngày có bao nhiêu lượt khách đi qua và có thể mua? Tiền thuê chiếm bao nhiêu % doanh thu dự kiến? |
| 2 | Cơ cấu hàng và biên lợi nhuận gộp | Cùng doanh thu, cơ cấu hàng khác nhau cho lợi nhuận gộp khác nhau | Nhóm hàng nào đóng góp phần lớn doanh thu và biên lợi nhuận gộp của nhóm đó là bao nhiêu? |
| 3 | Chi phí cố định | Phát sinh hằng tháng dù bán nhiều hay ít, quyết định điểm hòa vốn | Tổng chi phí cố định mỗi tháng là bao nhiêu, đã gồm lương của chủ chưa? |
| 4 | Vòng quay tồn kho | Vốn nằm trong kho không sinh lời, hàng gần hết hạn làm giảm lợi nhuận | Tồn kho đủ bán bao nhiêu ngày? Tỷ lệ hàng gần hết hạn là bao nhiêu? |
| 5 | Năng lực vận hành của chủ | Chủ kiểm soát chất lượng tư vấn, giữ khách, thất thoát và tồn kho | Mỗi ngày bạn trực tiếp vận hành bao nhiêu giờ? Ai thay bạn khi vắng mặt? |
Bạn có thể bắt đầu từ hai khoản dễ rà soát: chi phí cố định và tồn kho. Chi phí cố định ảnh hưởng đến mức doanh thu cần đạt để hòa vốn, còn tồn kho giúp bạn thấy bao nhiêu vốn đang nằm trong hàng hóa.
Cách tính điểm hòa vốn và thời gian hoàn vốn nhà thuốc
Điểm hòa vốn cho biết mỗi tháng nhà thuốc cần đạt bao nhiêu doanh thu để bù đủ chi phí. Ở mức này, lợi nhuận ròng bằng 0; doanh thu thấp hơn thì lỗ, cao hơn thì bắt đầu có lời. Bạn có thể ước tính trước khi bỏ vốn, dựa trên các giả định của mình.
| Chỉ số | Công thức |
|---|---|
| Lợi nhuận gộp | Doanh thu × Biên lợi nhuận gộp (%) |
| Biên đóng góp (%) | Biên lợi nhuận gộp (%) − Chi phí biến đổi và thuế (% doanh thu) |
| Lợi nhuận ròng mỗi tháng | Doanh thu × Biên đóng góp (%) − Chi phí cố định |
| Doanh thu hòa vốn mỗi tháng | Chi phí cố định ÷ Biên đóng góp (%) |
| Thời gian hoàn vốn (tháng) | Vốn đầu tư ban đầu ÷ Lợi nhuận ròng mỗi tháng (chỉ tính khi lợi nhuận ròng dương) |
| Số ngày tồn kho | Giá trị tồn kho ÷ Giá vốn hàng bán mỗi tháng × 30 |
Chi phí biến đổi gồm các khoản tăng theo doanh thu như phí thanh toán, bao bì, hoa hồng. Thuế tính theo hình thức kinh doanh của bạn; quy về tỷ lệ % doanh thu để nhập vào bảng tính, và trao đổi với kế toán hoặc cơ quan thuế để xác định mức áp dụng hiện hành.
Vốn đầu tư ban đầu lấy từ dự toán trong bài chi phí mở nhà thuốc. Khi nhập số liệu, bạn nên tách vốn tồn kho khỏi tiền dành cho mặt bằng, thiết bị và các khoản chuẩn bị mở cửa. Cách tách này giúp bạn dễ thấy tác động của việc tăng hoặc giảm lượng hàng nhập.
Ví dụ minh họa (số liệu giả định, không phản ánh nhà thuốc thực tế)
| Giả định đầu vào | Giá trị |
|---|---|
| Biên lợi nhuận gộp | 20% |
| Chi phí biến đổi và thuế | 3% doanh thu |
| Biên đóng góp | 17% |
| Mặt bằng | 15 triệu đồng/tháng |
| Lương nhân sự | 16 triệu đồng/tháng |
| Lương chủ nhà thuốc (tính như chi phí) | 12 triệu đồng/tháng |
| Điện nước, phần mềm, internet | 4 triệu đồng/tháng |
| Chi phí khác | 5 triệu đồng/tháng |
| Tổng chi phí cố định | 52 triệu đồng/tháng |
| Vốn đầu tư ban đầu | 800 triệu đồng, trong đó tồn kho 500 triệu đồng |
Doanh thu hòa vốn = 52 ÷ 0,17 ≈ 305,9 triệu đồng/tháng, tương đương khoảng 10,2 triệu đồng/ngày.
Kết quả theo ba kịch bản doanh thu (đơn vị: triệu đồng):
| Kịch bản | Doanh thu/tháng | Lợi nhuận gộp (20%) | Chi phí biến đổi và thuế (3%) | Chi phí cố định | Lợi nhuận ròng/tháng | Thời gian hoàn vốn |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Thận trọng | 300 | 60 | 9 | 52 | −1 | Chưa hoàn vốn (lỗ) |
| Cơ sở | 400 | 80 | 12 | 52 | 16 | 50,0 tháng |
| Thuận lợi | 500 | 100 | 15 | 52 | 33 | 24,2 tháng |
- Doanh thu giảm 25% (từ 400 xuống 300) đưa nhà thuốc từ lãi 16 triệu sang lỗ 1 triệu, vì chi phí cố định giữ nguyên 52 triệu.
- Doanh thu tăng 25% (từ 400 lên 500) đưa lợi nhuận ròng từ 16 lên 33 triệu, gấp hơn 2 lần.
- Ở kịch bản cơ sở, giá vốn hàng bán là 320 triệu/tháng (400 × 80%), nên tồn kho 500 triệu đủ bán khoảng 46,9 ngày (500 ÷ 320 × 30).
Bạn có thể thay các số giả định trên bằng số liệu của mình để xem kết quả thay đổi ra sao.
Công cụ: bảng tính hòa vốn nhà thuốc (Google Sheet tải về)
Bảng tính hòa vốn nhà thuốc sẽ sử dụng các công thức vừa trình bày. Các ô nhập được để trống để bạn điền doanh thu, chi phí và vốn dự kiến của nhà thuốc mình.
Tải bảng tính hòa vốn nhà thuốc
| Tab | Nội dung |
|---|---|
| Giả định | Nhập vốn đầu tư (tách riêng vốn tồn kho), doanh thu dự kiến, biên lợi nhuận gộp, từng khoản chi phí cố định, tỷ lệ chi phí biến đổi và thuế |
| Kết quả | Tự tính lợi nhuận gộp, lợi nhuận ròng mỗi tháng, doanh thu hòa vốn mỗi tháng và mỗi ngày, thời gian hoàn vốn, số ngày tồn kho |
| 3 kịch bản | Thận trọng, cơ sở, thuận lợi: bạn tự nhập doanh thu và biên lợi nhuận gộp cho từng kịch bản, bảng tính đặt kết quả cạnh nhau để so sánh |
Bạn có thể dùng bảng tính theo bốn bước:
- Tạo bản sao về Google Drive hoặc tải xuống dưới dạng Excel.
- Điền số liệu thật vào tab Giả định, lấy vốn đầu tư từ dự toán chi phí.
- Đọc doanh thu hòa vốn trước, rồi đối chiếu với doanh thu ở kịch bản thận trọng.
- Thử điều chỉnh phương án về vị trí, cơ cấu hàng hoặc nhân sự, rồi xem kết quả ở kịch bản thận trọng có nằm trong mức bạn chấp nhận được không.
Kết quả giúp bạn so sánh các phương án theo giả định đã nhập. Lợi nhuận thực tế còn phụ thuộc vào tình hình kinh doanh khi nhà thuốc đi vào hoạt động.
Nếu bạn chưa có số liệu chi phí, bạn có thể bắt đầu từ hướng dẫn trong bài chi phí mở nhà thuốc.
Những sai lầm thường gặp khi tính lãi nhà thuốc
Để đảm bảo tính đúng lợi nhuận khi kinh doanh nhà thuốc, bạn cần phải tránh được 5 lỗi sai cơ bản. Đó là:
- Nhầm doanh thu với lợi nhuận. Doanh thu 400 triệu đồng/tháng trong ví dụ giả định chỉ để lại 16 triệu đồng lợi nhuận ròng. Bạn nên nhìn tiếp vào lợi nhuận ròng sau khi đã trừ các khoản chi phí.
- Quên tính lương của chủ. Khi tự đứng quầy, bạn dễ bỏ qua tiền công của chính mình, khiến phương án trông có lời hơn. Trong ví dụ giả định, bỏ khoản lương 12 triệu đồng khiến lợi nhuận ròng kịch bản cơ sở từ 16 thành 28 triệu đồng. Bạn có thể tính tiền công này vào chi phí cố định, theo mức sẽ trả cho người làm thay công việc của mình.
- Nhầm vốn tồn kho với chi phí. Tiền nhập hàng là tài sản nằm trong kho, chi phí chỉ phát sinh khi hàng bán ra (giá vốn) hoặc khi hàng hết hạn, hao hụt. Tuy vậy, vốn tồn kho vẫn phải nằm trong vốn đầu tư khi tính hoàn vốn, vì số tiền đó bị giữ lại, chưa quay về tay bạn.
- Chỉ tính kịch bản thuận lợi. Kịch bản thận trọng mới cho biết nhà thuốc chịu được bao lâu khi doanh thu chưa đạt điểm hòa vốn. Bạn nên dành sẵn vốn dự phòng để trả chi phí cố định trong giai đoạn đó.
- Bỏ qua chi phí cơ hội. Cùng số vốn và thời gian, bạn có thể đi làm hưởng lương hoặc dùng vốn vào kênh khác. So sánh lợi nhuận ròng của nhà thuốc với những lựa chọn này sẽ giúp bạn cân nhắc rõ hơn về việc nên lựa chọn theo hướng nào.
Lợi ích của việc kinh doanh nhà thuốc và rủi ro cần cân nhắc
| Lợi ích | Rủi ro |
|---|---|
| Khách mua thuốc quay lại theo nhu cầu chăm sóc sức khỏe, nhà thuốc có thể xây dựng nhóm khách quen | Vốn tồn kho lớn, hàng gần hết hạn và hết hạn làm giảm lợi nhuận |
| Nhiều nhóm hàng với biên lợi nhuận gộp khác nhau, chủ điều chỉnh được cơ cấu hàng | Chi phí cố định (mặt bằng, nhân sự) phát sinh khi doanh thu chưa đạt hòa vốn |
| Chuyên môn và uy tín cá nhân của dược sĩ là lợi thế khi tư vấn | Cạnh tranh về giá và vị trí với các điểm bán thuốc lân cận |
| Có thể bắt đầu ở quy mô vừa phải rồi mở rộng theo kết quả thực tế | Phụ thuộc vào chủ, khó vận hành khi chủ vắng mặt |
| Chủ trực tiếp kiểm soát chất lượng tư vấn, nhập hàng và dịch vụ | Phải tuân thủ quy định chuyên môn và pháp lý của ngành dược, chi phí tuân thủ nằm trong chi phí cố định |
Nhà thuốc là ngành kinh doanh có điều kiện và quy định thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu văn bản hiện hành của Bộ Y tế và Cục Quản lý Dược trước khi chốt kế hoạch.
Nên mở nhà thuốc hay không? Checklist tự đánh giá
Để cân nhắc có nên mở nhà thuốc hay không, bạn có thể đi lần lượt qua các câu hỏi dưới đây. Câu nào còn bỏ trống sẽ cho biết phần bạn cần tìm hiểu hoặc tính thêm trước khi ký hợp đồng thuê và nhập hàng.
- Tôi đã biết tổng vốn đầu tư ban đầu và tách riêng vốn tồn kho chưa?
- Tôi đã tính doanh thu hòa vốn mỗi tháng và quy ra lượt khách mỗi ngày chưa?
- Ở kịch bản thận trọng, nhà thuốc lỗ bao nhiêu mỗi tháng và tôi chịu được trong bao lâu?
- Tôi đã tính lương cho chính mình vào chi phí cố định chưa?
- Tôi có vốn dự phòng đủ trả chi phí cố định trong giai đoạn doanh thu chưa đạt hòa vốn không?
- Tôi đã khảo sát lưu lượng khách và các điểm bán thuốc xung quanh vị trí dự kiến chưa?
- Tôi biết nhóm hàng nào đóng góp phần lớn doanh thu và biên lợi nhuận gộp của nhóm đó chưa?
- Tôi có kế hoạch kiểm soát tồn kho và hàng gần hết hạn chưa?
- Ai thay tôi khi tôi vắng mặt, kể cả vị trí chịu trách nhiệm chuyên môn?
- Lợi nhuận ròng ở kịch bản cơ sở có đáng so với việc đi làm hưởng lương hoặc dùng vốn vào kênh khác không?
- Tôi đã nắm các bước cần hoàn tất trước khai trương trong lộ trình mở nhà thuốc chưa?
Bước tiếp theo: Dự toán chi phí và tính lại hòa vốn
Nếu đã xác định muốn mở nhà thuốc, hãy thực hiện theo các bước sau để tính toán về chi phí và khả năng hòa vố. Cụ thể:
- Lập dự toán từng khoản theo hướng dẫn trong bài chi phí mở nhà thuốc.
- Nhập số liệu vào bảng tính hòa vốn, xem doanh thu hòa vốn và thời gian hoàn vốn ở cả ba kịch bản.
- Điều chỉnh giả định, rồi quay lại checklist ở trên để kiểm tra
Câu hỏi thường gặp
Mở nhà thuốc có lời không?
Nhà thuốc có thể có lời, nhưng kết quả còn tùy vị trí, cơ cấu hàng, chi phí cố định và cách vận hành. Bạn có thể nhập số liệu của mình vào bảng tính hòa vốn, rồi xem kết quả ở kịch bản thận trọng để cân nhắc.
Nên mở nhà thuốc hay không?
Quyết định phụ thuộc vào số liệu và khả năng chịu rủi ro của bạn. Bạn có thể dùng checklist trong bài để rà từng điều kiện. Nếu kịch bản thận trọng vẫn nằm trong mức bạn chịu được và bạn đã có vốn dự phòng, bài toán tài chính đã có cơ sở để cân nhắc tiếp.
Lợi ích của việc kinh doanh nhà thuốc là gì?
Chủ nhà thuốc có thể xây dựng nhóm khách quen, điều chỉnh cơ cấu hàng để cải thiện biên lợi nhuận gộp, phát huy chuyên môn và mở rộng dần theo kết quả thực tế. Lợi ích đi kèm rủi ro về tồn kho, chi phí cố định và cạnh tranh, xem bảng đối chiếu phía trên.
Mở nhà thuốc cần bao nhiêu vốn?
Vốn phụ thuộc vào vị trí, quy mô, lượng tồn kho và mức đầu tư trang thiết bị, nên không có con số chung. Bạn có thể dự toán từng khoản theo hướng dẫn ở phần Bước tiếp theo, rồi nhập vào bảng tính.
Mở nhà thuốc bao lâu thì hoàn vốn?
Thời gian hoàn vốn bằng vốn đầu tư ban đầu chia cho lợi nhuận ròng mỗi tháng, nên chỉ tính được khi bạn đã có giả định về doanh thu và chi phí. Nếu lợi nhuận ròng âm hoặc bằng 0, nhà thuốc chưa hoàn vốn. Bạn nên xem kết quả ở cả ba kịch bản để hình dung thời gian hoàn vốn theo từng phương án.
Biên soạn
Dược sĩ Nguyễn Thị Thu Hiền được đào tạo chuyên ngành Dược và có kinh nghiệm làm việc trong cả hoạt động tư vấn tại nhà thuốc lẫn biên soạn nội dung sức khỏe.
Kiểm duyệt chuyên môn
Dược sĩ Nguyễn Thị Hồng Vân có hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực dược, dược mỹ phẩm và mỹ phẩm. Hiện chị giữ vai trò Giám đốc điều hành Hệ thống Nhà Thuốc Việt, đồng thời tham gia tư vấn sức khỏe, chăm sóc da và các hoạt động chia sẻ kiến thức chuyên môn.
